Almanca dersleri · Almanca dil bilgisi · B1
Der Mann, der …: Almancada ilgi cümleleri
"Yan komşum olan adam", "dün aldığım kitap", "birlikte Almanca çalıştığım arkadaş" — Türkçede bunu ismin önüne "-an, -dığı" ekleriyle yaparız. Almanca ise ismin arkasına, virgülle ayrılmış küçük ek bir cümle koyar. Buna ilgi cümlesi (Relativsatz) denir. B1 okuma ve yazma görevlerinde ve günlük konuşmada sürekli karşınıza çıkar. İlk bakışta zor görünür ama yalnızca üç kural var: doğru ilgi zamirini seçin, virgül koyun ve fiili sona atın.
Temel yapı: virgül + ilgi zamiri + … + fiil
- Das ist der Mann, der neben mir wohnt. — Bu, yan komşum olan adam.
- Ich suche eine Wohnung, die nicht so teuer ist. — Çok pahalı olmayan bir daire arıyorum.
- Das Buch, das ich gestern gekauft habe, ist sehr spannend. — Dün aldığım kitap çok sürükleyici.
İlgi cümlesinin içinde fiil sona gider (tıpkı weil ve dass'tan sonra olduğu gibi). Perfekt zamanda yardımcı fiil en sonda olur: gekauft habe. İlgi cümlesi her zaman virgülle ayrılır — cümlenin ortasındaysa iki virgülle.
İlgi zamirleri tablosu
Zamiri iki şey belirler: cinsiyet ve sayı, bağlandığı isimden gelir; hâl (Kasus) ise zamirin ilgi cümlesinin içindeki görevinden gelir. Formların çoğu belirli artikelle aynıdır — yalnızca kalın yazılmış beş form farklıdır.
| Hâl | Eril (der Mann) | Dişil (die Frau) | Nötr (das Kind) | Çoğul (die Leute) |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | denen |
| Genitiv | dessen | deren | dessen | deren |
- Der Kollege, den ich gestern getroffen habe, kommt aus Köln. — Dün karşılaştığım iş arkadaşı Kölnlü. (treffen + Akkusativ → den)
- Die Nachbarin, der ich geholfen habe, hat mir Kuchen gebracht. — Yardım ettiğim komşu bana pasta getirdi. (helfen + Dativ → der)
- Die Freunde, denen ich das Foto geschickt habe, finden es toll. — Fotoğrafı gönderdiğim arkadaşlar ona bayıldı. (çoğul Dativ → denen)
- Das ist der Nachbar, dessen Hund immer bellt. — Bu, köpeği hep havlayan komşu. (kimin → dessen)
Hâli nasıl bulursunuz?
Cümleyi ikiye bölün: Der Kollege kommt aus Köln. Ich habe den Kollegen gestern getroffen. İkinci cümlede isim Akkusativ'de, o hâlde ilgi zamiri de Akkusativ: den. Cinsiyet (eril) der Kollege'den, hâl (Akkusativ) treffen'den gelir. İsmin ana cümlede Nominativ olması önemli değil — yalnızca ilgi cümlesinin içindeki görevi sayılır.
Edatla: mit der, für den, in der
Fiil ya da ifade bir edat istiyorsa, edatı ilgi zamirinin hemen önüne koyun. Hâli edat belirler.
- Das ist die Frau, mit der ich Deutsch lerne. — Bu, birlikte Almanca çalıştığım kadın. (mit + Dativ)
- Der Kurs, für den ich mich angemeldet habe, beginnt im Januar. — Kaydolduğum kurs ocakta başlıyor. (für + Akkusativ)
- Berlin ist eine Stadt, in der Menschen aus aller Welt leben. — Berlin, dünyanın her yerinden insanların yaşadığı bir şehir. (in + Dativ, yer)
Edat asla cümlenin sonuna gitmez. Almancada her zaman mit der denir.
was ve wo
alles, etwas, nichts, vieles, das kelimelerinden sonra was kullanılır. Yerlerden sonra in der/in dem yerine çoğu zaman wo da kullanabilirsiniz.
- Alles, was du brauchst, steht auf der Liste. — İhtiyacın olan her şey listede.
- Das ist etwas, was ich nicht verstehe. — Bu, anlamadığım bir şey.
- Das ist das Café, wo wir uns kennengelernt haben. — Bu, tanıştığımız kafe.
Sık yapılan hatalar
- ❌ Der Mann, der ich kenne, … → ✅ Der Mann, den ich kenne, … (Özne ich; adam kennen fiilinin nesnesi, yani Akkusativ.)
- ❌ Das Buch, das ich gestern habe gekauft, … → ✅ Das Buch, das ich gestern gekauft habe, … (Yardımcı fiil en sona gider.)
- ❌ Die Kinder, die ich Geschenke gebe, … → ✅ Die Kinder, denen ich Geschenke gebe, … (Çoğul Dativ denen'dir.)
- ❌ Das ist alles, das ich weiß. → ✅ Das ist alles, was ich weiß. (alles'ten sonra: was.)
Kendinizi test edin
- Boşluğu doldurun: Die Wohnung, ___ ich gemietet habe, ist klein.
Cevap
die — die Wohnung dişil ve mieten fiilinin nesnesi (Akkusativ), yani die.- Boşluğu doldurun: Das ist der Lehrer, ___ ich die E-Mail geschrieben habe. (E-postayı ona yazdım.)
Cevap
dem — jemandem schreiben Dativ ister; eril Dativ dem'dir.- Tek cümle yapın: Ich wohne in einer Stadt. Die Stadt ist sehr grün.
