Almanca dersleri · Almanca dil bilgisi · A1
Kip Fiilleri – können, müssen, dürfen ve diğerleri
Kip fiilleri (Modalverben), bir işi yapabilir mi, yapmak zorunda mı, yapmaya izni var mı ya da yapmak istiyor mu, bunu gösterir. "Ich möchte…", "Können Sie…?" gibi ifadeleri ilk günden kullanırsınız; ama düzensiz tekil çekimler, asıl fiilin cümlenin en sonuna gitmesi ve "yapmak zorunda değilsin" ile "yapmamalısın" arasındaki fark sık sık hataya yol açar.
Altı kip fiili
| Fiil | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| können | -ebilmek | Ich kann Deutsch sprechen. (Almanca konuşabiliyorum.) |
| müssen | -mek zorunda olmak, -meli | Ich muss arbeiten. (Çalışmak zorundayım.) |
| dürfen | -ebilmek (izin) | Darf ich hier sitzen? (Buraya oturabilir miyim?) |
| sollen | -meli (başkasının tavsiyesi veya isteği) | Der Arzt sagt, ich soll viel schlafen. (Doktor çok uyumam gerektiğini söylüyor.) |
| wollen | istemek (güçlü istek, plan) | Ich will Deutsch lernen. (Almanca öğrenmek istiyorum.) |
| mögen | sevmek (çoğunlukla isimle) | Ich mag Kaffee. (Kahveyi severim.) |
| möchten | istemek (kibar biçim) | Ich möchte bestellen. (Sipariş vermek istiyorum.) |
Şimdiki zaman çekimi
İki kural tabloyu kolaylaştırır: ich ve er/sie/es aynı biçimdedir ve ek almaz (ich kann, er kann – "er kannt" yanlıştır). Fiillerin çoğunda tekilde ünlü değişir (können → kann). Çoğul düzenlidir.
| können | müssen | dürfen | sollen | wollen | mögen | möchten | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ich | kann | muss | darf | soll | will | mag | möchte |
| du | kannst | musst | darfst | sollst | willst | magst | möchtest |
| er/sie/es | kann | muss | darf | soll | will | mag | möchte |
| wir | können | müssen | dürfen | sollen | wollen | mögen | möchten |
| ihr | könnt | müsst | dürft | sollt | wollt | mögt | möchtet |
| sie/Sie | können | müssen | dürfen | sollen | wollen | mögen | möchten |
Sözcük sırası: mastar en sona
Kip fiili çekimlenir ve 2. sırada durur (evet/hayır sorularında en başta). İkinci fiil "zu" olmadan mastar hâlinde kalır ve cümlenin en sonuna gider. Türkçede de fiil sonda olduğu için ("iyi yüzebilirim") bu kısım size tanıdık gelebilir.
- Ich kann gut schwimmen. — İyi yüzebilirim.
- Du musst heute lange arbeiten. — Bugün geç saate kadar çalışmak zorundasın.
- Wir wollen am Samstag ins Kino gehen. — Cumartesi sinemaya gitmek istiyoruz.
- Soll ich das Fenster öffnen? — Pencereyi açayım mı?
- Morgen muss ich früh aufstehen. — Yarın erken kalkmam gerekiyor.
Kibar ricalar: Könnten Sie…? Ich möchte…
Rica ederken Könnten Sie…? (… yapabilir misiniz acaba?) "Können Sie…?"den daha yumuşaktır. Ne istediğinizi söylerken Ich möchte… kullanın; dükkânda ya da resmî dairede "Ich will…" kaba kaçabilir. İzin isterken Darf ich…? dersiniz. möchte tek başına bir isimle de kullanılabilir.
- Könnten Sie mir bitte helfen? — Bana yardım edebilir misiniz lütfen?
- Könnten Sie das bitte wiederholen? — Bunu tekrar eder misiniz lütfen?
- Darf ich hier sitzen? — Buraya oturabilir miyim?
- Ich möchte einen Kaffee, bitte. — Bir kahve alabilir miyim, lütfen.
- Ich möchte einen Termin machen. — Randevu almak istiyorum.
Tuzak: nicht müssen ve nicht dürfen
nicht müssen = zorunluluk yok, yapmak zorunda değilsin. nicht dürfen = yasak, yapmamalısın / yapamazsın. Türkçedeki "gelmek zorunda değilsin" ile "gelemezsin" ne kadar farklıysa, Almancada da o kadar farklıdır.
| Almanca | Anlam |
|---|---|
| Du musst nicht kommen. | Gelmek zorunda değilsin. (İstersen gelebilirsin.) |
| Du darfst nicht kommen. | Gelemezsin. (Yasak.) |
- Du musst nicht kommen. — Gelmek zorunda değilsin.
- Du darfst nicht kommen. — Gelmen yasak.
- Am Sonntag muss ich nicht arbeiten. — Pazar günü çalışmak zorunda değilim.
- Hier darf man nicht parken. — Buraya park etmek yasak.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Ich kann schwimmen gut. → ✓ Ich kann gut schwimmen. — Mastar en sona gider.
- ✗ Er kannt gut kochen. → ✓ Er kann gut kochen. — er/sie/es ek almaz.
- ✗ Hier muss man nicht rauchen. ("sigara içmek yasak" anlamında) → ✓ Hier darf man nicht rauchen. — Yasak = nicht dürfen.
Kısa test
- müssen fiilini doğru biçimde yazın: Sie (o, kadın) ___ heute einkaufen.
Cevap
Sie muss heute einkaufen. – Bugün alışveriş yapması gerekiyor.- Sıraya koyun: ich / Deutsch / will / lernen
Cevap
Ich will Deutsch lernen. – Mastar "lernen" sona gider.- "Burada fotoğraf çekmek yasak." – muss nicht mi, darf nicht mi?
