Günün kelimeleri · 😷 Salgın ve hijyen
Hijyen ve enfeksiyon: Haberlerden 10 Almanca kelime
A2B1B2
Bir zamanlar Alman haberlerinde her gün geçen o kelimeleri artık anında anlayın.
Ofiste meslektaşınız durmadan öksürüyor. Biri şaka yapıyor: „Pass auf, das ist bestimmt ansteckend!“ Akşam haberlerinde grip aşılarıyla ilgili bir haber var. Çoğunu anlıyorsunuz ama birkaç kelime sizi hep tökezletiyor.
Bugünkü 10 kelime tamamen enfeksiyon ve hijyenle ilgili. Bunlarla haberleri takip edebilir, doktorda aşıları sorabilir ve bir meslektaşınızı bir şeyin bulaşıcı olduğu konusunda uyarabilirsiniz. Ellerinizi yıkayın ve başlayalım! 🧼
📋 On kelimeye hızlı bakış
🧠 Kelimeler, örnekler ve akılda tutma ipuçları
die Pandemie
[pan-de-Mİ]pandemi, küresel salgın(Pl. die Pandemien)
📌 Die Pandemie hat das Gesundheitssystem stark belastet.
→ Pandemi sağlık sistemine ağır yük bindirdi.
💡 Yunanca pan (bütün) + dēmos (halk) = herkese ulaşan hastalık 🌍 -ie ile biten isimlerin çoğu die!
Bonus Yerel bir salgın die Epidemie.
das Virus
[Vİ-rus]virüs(Pl. die Viren (konuşma dili: der Virus))
📌 Gerade geht ein Virus um, viele sind krank.
→ Şu sıralar bir virüs dolaşıyor, birçok kişi hasta.
💡 Latincede ‘zehir’ 🦠 Türkçedeki virüs ile neredeyse aynı.
⚠ Resmî olarak das Virus, ama konuşmada der Virus da yaygın. Çoğulu: die Viren!
die Infektion
[in-fek-TSYON]enfeksiyon(Pl. die Infektionen)
📌 Gegen die Infektion bekommt sie Antibiotika.
→ Enfeksiyona karşı antibiyotik alıyor.
💡 Türkçedeki enfeksiyon'a çok benziyor 🧫 -tion ile biten isimler her zaman die!
Bonus Sıfatı: infiziert (enfekte) · Ich bin infiziert.
sich anstecken
[zih AN-ştek-ken](hastalık) kapmak, bulaşmak (+ bei + Dat.)(steckt sich an – hat sich angesteckt (+ bei + Dat.))
📌 Ich habe mich bei meinem Kollegen angesteckt.
→ Hastalığı iş arkadaşımdan kaptım.
💡 an (üstüne) + stecken (takmak) = hastalık üstünüze yapışır 📌
⚠ Kimden kaptığınız bei ile söylenir: Ich habe mich bei meinem Sohn angesteckt.
ansteckend
[AN-ştek-kent]bulaşıcı📌 Die Krankheit ist sehr ansteckend, deshalb sollte er zu Hause bleiben.
→ Hastalık çok bulaşıcı, bu yüzden evde kalmalı.
💡 anstecken'in -end hâli = bulaşıcı 🤧 Kahkaha için de geçerli!
Bonus Lachen ist ansteckend. = Gülmek bulaşıcıdır.
die Maske
[MAS-ke]maske(Pl. die Masken)
📌 Im Krankenhaus muss man manchmal eine Maske tragen.
→ Hastanede bazen maske takmak gerekir.
💡 Türkçedeki maske ile aynı 😷 Karnaval maskesi de bir Maske!
Bonus maske takmak = eine Maske tragen
die Impfung
[İMP-funk]aşı, aşılama(Pl. die Impfungen)
📌 Die Impfung gegen Grippe wird vor allem älteren Menschen empfohlen.
→ Grip aşısı özellikle yaşlılara önerilir.
💡 impfen + -ung = aşılama 💉 -ung her zaman die!
Bonus sarı aşı kartı = der Impfpass
impfen
[İMP-fen]aşılamak(impft – hat geimpft)
📌 Viele Eltern lassen ihre Kinder gegen Masern impfen.
→ Birçok ebeveyn çocuklarına kızamık aşısı yaptırıyor.
💡 Eskiden bir ağaca ‘aşı yapmak’ demekti 🌳 Türkçedeki aşı da öyle! Şimdi vücudunuza koruma aşılıyorsunuz.
⚠ ‘Aşı olmak’ sich impfen lassen'dir: Ich lasse mich impfen.
die Quarantäne
[ka-ran-TE-ne]karantina(Pl. die Quarantänen)
📌 Die Reisenden mussten zwei Wochen in Quarantäne bleiben.
→ Yolcular iki hafta karantinada kalmak zorundaydı.
💡 İtalyanca quaranta giorni (kırk gün) kelimesinden 🏠 Burada Qu, k gibi okunur; Türkçedeki karantina ile aynı!
Bonus karantinada olmak = in Quarantäne sein
die Hygiene
[hü-GYE-ne]hijyen(Sg.)
📌 In Krankenhäusern ist strenge Hygiene besonders wichtig.
→ Hastanelerde sıkı hijyen özellikle önemlidir.
💡 Yunan sağlık tanrıçası Hygieia'dan 🧼 y, Türkçedeki ü gibi okunur.
Bonus Sıfatı: hygienisch (hijyenik)
🇩🇪 Bir kaşık Alman kültürü
Çok Alman bir hijyen alışkanlığı odaları havalandırmaktır (Lüften). Kışın bile pek çok evde pencereler günde birkaç kez birkaç dakikalığına ardına kadar açılır; buna Stoßlüften denir.
Öksürürken ya da hapşırırken elinize değil, dirseğinizin içine (Armbeuge) yapmak görgü kuralıdır. Biri hapşırdığında da pek çok kişi „Gesundheit!“ der; Türkçedeki ‘Çok yaşa!’ gibi.
Almanya'da sarı bir aşı kartı (Impfpass) kullanılır ve doktora giderken yanınıza almanız işe yarar. Yurt dışından taşındıysanız eski aşı kayıtlarınızı da getirin. 💉
✅ Kısa test
Q. Bir meslektaşınız işe çok kötü öksürerek geliyor. Ne dersiniz?
- ① Ich habe mich impfen lassen.
- ② Bleib lieber zu Hause – das ist bestimmt ansteckend!
- ③ Die Maske ist im Museum.
Cevabı göster
② Bleib lieber zu Hause – das ist bestimmt ansteckend!
ansteckend = bulaşıcı: ‘En iyisi evde kal, bu kesin bulaşıcı!’
Bugün ellerinizi her yıkadığınızda yüksek sesle Hygiene ist wichtig! deyin. Sağlıcakla kalın, Gesundheit! 🧼
🔜 Yarının konusu: 🇪🇺 Avrupa Birliği